So Sánh Bạc Đạn Và Bạc Thau Trong Quạt Máy: Nên Chọn Loại Nào?

Khi có ý định sắm một chiếc quạt điện mới cho gia đình để chống chọi với cái nóng gay gắt, chắc hẳn không ít lần bạn nghe người quen hay các thợ sửa chữa khuyên rằng: “Nhớ tìm loại nào chạy bằng bạc đạn ấy nhé, đừng mua loại bạc thau“. Nhưng thực tế, hai bộ phận này nằm ở đâu, đóng vai trò gì và tại sao chúng lại ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ cũng như độ mát của một chiếc quạt máy?

Theo dữ liệu tổng hợp từ Điện Máy CellHome, hệ thống trục quay và bộ phận cố định trục chính là “trái tim” quyết định sự vận hành êm ái của mọi thiết bị làm mát. Việc hiểu rõ cấu tạo, ưu và nhược điểm của bạc đạn cũng như bạc thau sẽ giúp bạn trở thành người tiêu dùng thông thái, lựa chọn được sản phẩm phù hợp nhất với túi tiền và nhu cầu sử dụng của gia đình mình tại Cellhome.vn.

1. Vị Trí Và Vai Trò Của Bạc Thau, Bạc Đạn Trong Quạt Máy

Để hiểu rõ về hai linh kiện này, trước hết chúng ta cần biết chúng nằm ở đâu bên trong thiết bị. Khi nhìn vào một chiếc quạt điện thông thường, bộ phận dễ thấy nhất chính là cánh quạt. Cánh quạt được gắn chặt vào một thanh kim loại dài, giới chuyên môn gọi là trục quay (hay rotor). Trục quay này đi xuyên qua cụm động cơ phía sau để nhận lực và xoay tròn, từ đó kéo cánh quạt quay theo để tạo ra gió.

Tuy nhiên, nếu chỉ có trục quay và động cơ đứng độc lập thì khi vận hành ở tốc độ cao, trục sẽ bị rung lắc dữ dội, lệch tâm và gây ra những tiếng ồn khó chịu, thậm chí làm hỏng toàn bộ kết cấu máy. Chính vì vậy, nhà sản xuất phải bố trí hai điểm cố định ở phần khung kim loại trước và sau của động cơ nhằm giữ cho trục luôn quay đúng tâm và ổn định.

Vị trí của hai điểm cố định này chính là nơi ngự trị của bạc thau hoặc bạc đạn. Nói một cách đơn giản nhất, dù là loại nào thì công dụng cốt lõi của chúng vẫn là nâng đỡ trục quay, giảm thiểu lực ma sát và giữ cho cánh quạt hoạt động êm ái, không bị lắc lư trong suốt quá trình vận hành.

2. Bản Chất Và Cấu Tạo Của Động Cơ Quạt Sử Dụng Bạc Thau

Bạc thau (hay còn được gọi là bạc nghẹt, vòng bi bạc xốp) là công nghệ truyền thống đã xuất hiện từ rất lâu đời trên các dòng quạt điện. Về mặt cấu tạo, một viên bạc thau nhìn khá đơn giản, trông giống như một viên bi sắt tròn nhưng được khoét rỗng ở hai đầu để trục quạt có thể đâm xuyên qua. Chất liệu cấu thành nên linh kiện này thường là hợp kim đồng trộn lẫn với một số tạp chất kim loại khác để tối ưu chi phí sản xuất.

Cơ chế hoạt động của hệ thống này hoàn toàn dựa trên sự ma sát trượt trực tiếp giữa bề mặt trục quay và lòng trong của viên bạc thau. Để hệ thống có thể vận hành, nhà sản xuất thường thiết kế một khoảng hở cực nhỏ giữa trục và bạc, đồng thời bố trí một miếng bông giữ dầu bao quanh viên bạc thau nhằm cung cấp dầu bôi trơn liên tục.

Do được cấu tạo từ các vật liệu phổ thông và có quy trình chế tạo không quá phức tạp, các dòng quạt chạy bằng linh kiện này có giá thành rất rẻ, tiếp cận được đại đa số người tiêu dùng từ những ngày kinh tế còn khó khăn cho đến tận thời điểm hiện tại.

Cấu tạo chi tiết của bạc thau truyền thống trong động cơ quạt điện

3. Nhược Điểm Cố Hữu Của Bạc Thau Sau Thời Gian Dài Sử Dụng

Mặc dù có lợi thế rất lớn về mặt giá thành, thế nhưng hệ thống truyền động bằng bạc thau lại bộc lộ khá nhiều điểm yếu chí mạng sau một thời gian dài vận hành liên tục. Đầu tiên phải kể đến hiện tượng sinh nhiệt do ma sát. Vì trục quạt và viên bạc thau tiếp xúc trượt trực tiếp lên nhau, khi quạt quay ở tốc độ cao trong nhiều giờ, lượng nhiệt sinh ra là rất lớn.

Theo nguyên lý vật lý thông thường, cả trục kim loại và viên bạc thau đều sẽ bị giãn nở vì nhiệt. Khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng cho phép, hai bộ phận này sẽ khít chặt lại với nhau, dẫn đến hiện tượng bó cơ, kẹt cứng trục khiến quạt không thể quay nổi hoặc phát ra tiếng kêu rít tai tai.

Nhược điểm nghiêm trọng thứ hai đến từ chính khoảng hở kỹ thuật giữa trục và bạc. Khoảng hở này tuy nhỏ nhưng lại là “cửa ngõ” lý tưởng cho bụi bẩn, xơ vải và tóc quấn theo luồng gió chui vào bên trong. Lâu ngày, bụi bẩn kết hợp với dầu máy khô khốc sẽ tạo thành một lớp cặn đen đặc, bám chặt lấy trục quay.

Hậu quả là quạt sẽ chạy chậm dần, động cơ nóng lên bất thường do phải gồng mình sinh công lớn hơn. Nếu người dùng không phát hiện và tra dầu kịp thời, hệ thống động cơ sẽ tự động “đình công”, thậm chí gây chập cháy cuộn dây đồng (stator) cực kỳ nguy hiểm.

Hiện tượng bám bụi bẩn gây kẹt cơ ở trục động cơ bạc thau

4. Sự Đột Phá Công Nghệ Từ Động Cơ Quạt Sử Dụng Bạc Đạn

Để khắc phục triệt để những điểm yếu chí mạng của công nghệ cũ, các hãng sản xuất điện gia dụng đã nghiên cứu và đưa bạc đạn (hay còn gọi là vòng bi) vào trong các thế hệ quạt máy đời mới. Đây được xem là một bước nâng cấp vượt bậc về mặt công nghệ giúp thay thế hoàn toàn ma sát trượt bằng ma sát lăn.

Cấu tạo của một chiếc bạc đạn phức tạp và tinh vi hơn rất nhiều so với một viên bạc thau thông thường. Nó bao gồm:

• Vòng đỡ ngoài và vòng đỡ trong bằng thép gia cường chịu lực.
• Hệ thống các viên bi thép nhỏ (vòng bi) được xếp đều nhau bên trong lòng chuyển động.
• Bộ phận vòng cách giúp định vị khoảng cách giữa các viên bi một cách chính xác.

Nhờ có hệ thống các viên bi xoay tròn linh hoạt, lực ma sát sinh ra trong quá trình quạt hoạt động đã được giảm xuống mức tối thiểu. Điểm đặc biệt nằm ở chỗ, giữa các viên bi thép luôn có những khoảng trống kỹ thuật được tính toán khoa học. Do đó, ngay cả khi quạt vận hành liên tục ở công suất cao và các chi tiết bị giãn nở vì nhiệt, hệ thống vẫn giữ được không gian chuyển động ổn định, hoàn toàn không xảy ra hiện tượng kẹt cứng hay bó trục như ở các dòng quạt truyền thống.

Không dừng lại ở đó, các dòng bạc đạn cao cấp dùng cho quạt máy hiện nay đều được trang bị thêm hai nắp che bằng nhựa chịu nhiệt hoặc bằng sắt ở cả hai mặt. Thiết kế khép kín hoàn hảo này đóng vai trò như một tấm lá chắn kiên cố, ngăn chặn tuyệt đối không cho bụi bẩn, sợi tóc hay xơ vải có cơ hội len lỏi vào bên trong ổ bi. Đồng thời, nó cũng giữ cho lượng mỡ bôi trơn chuyên dụng bên trong không bị thất thoát hay khô cạn ra ngoài theo thời gian.

5. So Sánh Thời Gian Bảo Dưỡng Giữa Bạc Thau Và Bạc Đạn

Một trong những yếu tố khiến người dùng e ngại nhất khi sử dụng quạt điện chính là việc tháo lắp và bảo dưỡng định kỳ. Đa số chúng ta thường chỉ có thói quen lau chùi phần lồng quạt và cánh quạt bên ngoài khi thấy bụi bám bẩn, chứ rất hiếm khi chủ động tháo tung hộp chứa động cơ phía sau để bảo trì các chi tiết khuất sâu bên trong vì quy trình này khá phức tạp và tốn thời gian.

Xét về khía cạnh này, chiếc quạt chạy bằng bạc đạn thể hiện sự vượt trội hoàn toàn so với đối thủ của mình. Do có cấu tạo khép kín và không bị ảnh hưởng bởi môi trường bụi bẩn bên ngoài, chu kỳ bảo dưỡng của dòng quạt này kéo dài từ 2 đến 3 năm. Bạn có thể thoải mái sử dụng thiết bị liên tục qua nhiều mùa nóng mà không cần phải lo lắng về việc tra dầu mỡ thường xuyên.

Ngược lại, nếu gia đình bạn đang sở hữu một chiếc quạt sử dụng động cơ bạc thau, việc bảo dưỡng định kỳ là yêu cầu bắt buộc nếu không muốn quạt nhanh chóng biến thành “phế liệu”. Do đặc thù dễ bám bụi và khô dầu, người dùng phải tiến hành tháo máy, vệ sinh trục quay và châm thêm dầu máy định kỳ từ 6 tháng đến 1 năm một lần. Việc bỏ bê không bảo trì sẽ khiến tuổi thọ của thiết bị sụt giảm một cách nghiêm trọng.

6. Mẹo Nhỏ Giúp Phân Biệt Hai Loại Quạt Khi Đi Mua Sắm

Khi bước chân vào các siêu thị điện máy, làm thế nào để chúng ta nhận biết chính xác chiếc quạt mình muốn mua đang sở hữu công nghệ truyền động nào? Tất nhiên, cách chính xác 100% là dùng tua-vít tháo tung cụm vỏ bảo vệ động cơ ra để quan sát cấu tạo bên trong. Tuy nhiên, nếu bạn làm cách này ngay tại cửa hàng, chắc chắn các nhân viên bán hàng sẽ không hề thoải mái chút nào.

Để vừa chọn đúng món đồ ưng ý vừa giữ được sự lịch sự khi đi mua sắm, bạn có thể áp dụng một mẹo nhỏ cực kỳ đơn giản bằng cách kiểm tra độ rơ của cánh quạt:

Cách thực hiện: Dùng tay nắm nhẹ vào phần phần cuống cánh quạt gần sát với động cơ, sau đó thực hiện thao tác lắc nhẹ theo chiều dọc hoặc chiều ngang (đẩy ra phía trước và kéo nhẹ về phía sau).

• Nếu bạn cảm thấy trục quạt có một độ rơ nhất định, cánh quạt hơi xê dịch và lắc lư nhẹ, thì khả năng cao lên đến 90% là chiếc quạt đó đang sử dụng hệ thống bạc thau.
• Ngược lại, nếu khi lắc bạn cảm nhận được sự chắc chắn, khít khao tuyệt đối, trục quạt không hề có một chút xê dịch nào thì đó chính là dấu hiệu của một chiếc quạt chạy bằng hệ thống bạc đạn cao cấp.

7. Lời Khuyên Từ Chuyên Gia: Nên Chọn Mua Quạt Loại Nào?

Sau khi đã mổ xẻ chi tiết ưu và nhược điểm của cả hai loại, câu hỏi đặt ra là: Nên đầu tư tiền vào dòng sản phẩm nào? Câu trả lời thực tế phụ thuộc rất lớn vào ngân sách và tần suất sử dụng thực tế của gia đình bạn.

Dù công nghệ cũ có nhiều hạn chế, nhưng quạt chạy bằng bạc thau vẫn có chỗ đứng vững chắc trên thị trường nhờ ưu thế giá rẻ. Nếu bạn mua quạt về chỉ để phục vụ cho các không gian ít khi sử dụng đến như phòng ngủ dành cho khách, nhà kho, hoặc chỉ bật lên vài tiếng vào những ngày nắng đỉnh điểm, thì một chiếc quạt truyền thống là lựa chọn vừa vặn và tiết kiệm.

Hơn nữa, nếu bạn chọn mua sản phẩm từ các thương hiệu uy tín, linh kiện đồng bên trong vẫn được gia công rất tốt, độ bền hoàn toàn không quá thua kém so với phân khúc cao cấp nếu được bảo dưỡng đúng cách.

Còn nếu nhu cầu của gia đình bạn là cần một thiết bị làm mát hoạt động bền bỉ, liên tục từ ngày này qua ngày khác, đặc biệt là trong các gia đình có trẻ nhỏ, không gian phòng khách hoặc các văn phòng làm việc, thì quạt chạy bằng bạc đạn là sự đầu tư hoàn toàn xứng đáng.

Tuy chi phí ban đầu bỏ ra có phần nhỉnh hơn, nhưng đổi lại bạn sẽ sở hữu một thiết bị có tuổi thọ cao gấp nhiều lần, vận hành êm ái cách biệt, không tốn thời gian bảo dưỡng và hạn chế tối đa nguy cơ chập cháy. Xét về lâu dài, đây chính là giải pháp tiết kiệm chi phí và mang lại trải nghiệm sử dụng hoàn hảo nhất.

Bài viết được biên soạn bởi Điện Máy CellHome, nhằm mang đến cái nhìn toàn diện về chủ đề. Dù lựa chọn dòng sản phẩm nào, quy tắc cốt lõi giúp thiết bị luôn bền bỉ vẫn là “của bền tại người”. Hãy luôn chú ý vệ sinh định kỳ để không gian sống luôn mát mẻ và an toàn nhé!

Thông tin liên hệ:
Điện Máy CellHome
Địa chỉ: Số 154 phố Văn Phúc, Phường Kiến Hưng, TP Hà Nội, Việt Nam
Email: cellhomevietnam@gmail.com
SDT: 0849888883
Website: https://cellhome.vn